အသက္ရွဴ ၾကပ္ေနသည္ - Kanbawza Tai News

Kanbawza Tai News

Represent For Shan State, Myanmar

Breaking

Boxed(True/False)

Comments system

Photo of three cats

Monday, July 22, 2019

အသက္ရွဴ ၾကပ္ေနသည္

ေက်ာ္ေက်ာ္လင္း
.
ထိုင္းႏိုင္ငံမွာ က်င္းပခဲ့ေသာ ၃၄ ႀကိမ္ ေျမာက္ အာဆီယံ ညီလာခံအတြင္း ေဒသတြင္း ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္မ်ားက ဘန္ေကာက္ေၾကညာ စာတမ္းတစ္ရပ္ကို သေဘာတူခဲ့ၾကသည္။ ထို သေဘာတူညီခ်က္အရ ပင္လယ္သမုဒၵရာမ်ား အတြင္းက စြန္႔ပစ္ထားသည့္ အမိႈက္သ႐ိုက္မ်ား ကို ရွင္းလင္းဖယ္ရွားသြားရန္ျဖစ္သည္။ 
.
 .
ယခုအပတ္စေနေန႔က က်င္းပခဲ့သည့္ ညီ လာခံအတြင္း အာဆီယံေခါင္းေဆာင္မ်ားက ထိုသို႔သေဘာတူခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ဘန္ေကာက္ ေၾကညာစာတမ္းအရ ပင္လယ္သမုဒၵရာအတြင္း ၌ အမိႈက္မ်ားစြန္႔ပစ္ျခင္းကို ကာကြယ္ရန္ႏွင့္ ကမ္းေျခပင္လယ္ျပင္၌ အားေပးလုပ္ေဆာင္ရန္ ႏွင့္ ေဒသတြင္းႏွင့္္ သက္ဆိုင္ရာႏိုိင္ငံမ်ားတြင္ စည္းမ်ဥ္း စည္းကမ္းမ်ား အားေကာင္းလာေအာင္ လုပ္ဖို႔ႏွင့္ ေဒသတြင္းႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကို တိုးျမႇင့္လုပ္ေဆာင္ၾကရန္ အာဆီယံေခါင္းေဆာင္မ်ားက သေဘာတူညီခဲ့ပါ သည္။

.
ထို႔အျပင္ အာဆီယံ၏ ပင္လယ္တြင္း စြန္႔ ပစ္အမိႈက္မ်ားကို ဖယ္ရွားေရး မူေဘာင္ႏွင့္ပတ္ သက္ၿပီး ေဒသတြင္းေခါင္းေဆာင္မ်ားက ႀကိဳ ဆိုခဲ့ၾကၿပီး၊ အာဆီယံႏိုင္ငံမ်ားအေနျဖင့္ ဤမူ ေဘာင္ကို အခ်ိန္မီ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ ရြက္ၾကရန္ တိုက္တြန္းလိုက္ပါသည္။ စေနေန႔က ထုတ္ျပန္လိုက္သည့္ ထိုမူေဘာင္အရ အဖြဲ႕ဝင္ ႏိုင္ငံမ်ားအေနျဖင့္ ထိုကိစၥကိုအျမန္ဆံုး လုပ္ ေဆာင္ရန္ လိုအပ္သည္ဆိုလည္း ပင္လယ္အ တြင္းမွ အမိႈက္မ်ားကို ဖယ္ရွားသည့္ေနရာတြင္ သိသာေသာ တိုးတက္မႈမ်ား ရွိခဲ့သည္ကို အသိ အမွတ္ျပဳခဲ့ၾကသည္။
.
၃၄ ႀကိမ္ေျမာက္ အာဆီယံထိပ္သီးေဆြးေႏြး ပြဲကို ထိုင္းႏိုင္ငံ ဘန္ေကာက္ၿမိဳ႕တြင္ ဇြန္လအ တြင္း ၂ ရက္ တိုင္တိုင္ က်င္းပခဲ့သည္။ ျမန္မာ ႏိုင္ငံကိုယ္စား ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ႏွင့္ အ ျခားေသာ တာဝန္ရွိသူမ်ားက တက္ေရာက္ခဲ့ၾက သည္ဟု ႏိုင္ငံတကာသတင္းမ်ားတြင္ ေတြ႕ျမင္ရ သည္။ ထိုထက္ပို၍ အေရးတယူလုပ္ေဆာင္သင့္ သည္မွာ ေလထုညစ္ညမ္းျခင္းျဖစ္သည္။ အရင္ ကာလမ်ားက ေလထုညစ္ညမ္းမႈဟုဆိုလိုက္လွ်င္ စက္႐ံုမီးခိုးေခါင္းတိုင္မ်ားက ထြက္လာသည့္ မီး ခိုးမည္းမည္းႀကီးေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ရေသာ အႏၲရာယ္ဟု ယူဆခဲ့သည္။ ထိုမီးခိုးမည္းမည္း မီးခိုး လံုးမ်ားကို ၁၉၅ဝ ျပည့္ႏွစ္အလြန္မ်ားတြင္ မျမင္ရေတာ့ပါ။ မျမင္ႏိုင္သည့္ ေလထုညစ္ညမ္းျခင္းမ်ားသာ လႊမ္းမိုးေနရာယူထားပါသည္။ အထူးသျဖင့္ ေအးျမေသာကာလမ်ားတြင္ ပိုဆိုးသည္။
.
ကမၻာေပၚတြင္ ႏွစ္စဥ္ လူသား ၇ သန္းခန္႔ ေလထုညစ္ညမ္းမႈေၾကာင့္ အသက္ဆံုး႐ံႈးရသည္ ဟု CNN သတင္းတစ္ပုဒ္မွဆိုသည္။ ေလထု ညစ္ညမ္းမႈကို လူသားမ်ား သတိမထားမိဘဲ မ်က္စိျဖင့္ မျမင္ႏိုင္ျခင္းေၾကာင့္ လူကိုဒုကၡမေပး ႏိုင္ဟု ထင္ျမင္ခဲ့ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ထိုမျမင္ႏိုင္ သည့္ အႏၲရာယ္မ်ားကပင္ ႏွစ္စဥ္သန္းႏွင့္ ခ်ီ ေသာ လူသားတို႔၏ အသက္ကို ႏုတ္ယူသြား ၾကသည္။ ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို တင္စားေျပာဆို သည့္ စကားတစ္ရပ္မွာ ''ကမၻာေပၚ၌ ႏွစ္စဥ္လူ ေပါင္း သန္းနဲ႔ခ်ီ ပေယာဂတစ္ခုေၾကာင့္ ေသ ဆံုး ေနၾကရသည္။ ေရာဂါႀကီးေၾကာင့္ ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ စစ္ပြဲႀကီး တစ္ခုေၾကာင့္ ေသာ္ လည္းေကာင္း မဟုတ္ေပ၊ လူသားတို႔ ကိုယ္ တိုင္ ဖန္တီးၿပီး ကိုယ္တိုင္သတိမထားမိသည့္ ေလထုညစ္ညမ္းမႈေၾကာင့္ ျဖစ္သည္'' ဟု ဆိုပါသည္။
.
ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို ေလထဲတြင္ပါဝင္ေသာ PM အမႈန္႔ပမာဏႏွင့္ တိုင္းတာပါသည္။  PM ဆိုသည္မွာ ေလထုအတြင္းအမႈန္ပါဝင္မႈ (Particulate Matter) ကိုေခၚဆိုျခင္းျဖစ္သည္။ PM 2.5 ဟူသည္ တစ္မီ တာကို အပံုတစ္သန္း ပံုလိုက္ပါက ၂ ဒသမ ၅ ပံုႏွင့္ ညီမွ်ေသာ အရြယ္အစားရွိသည့္ အမႈန္ငယ္ေလး ျဖစ္ပါသည္။ ပတ္ဝန္းက်င္ေလထုအတြင္း ေအာက္စီဂ်င္ဓာတ္ေငြ႕ပါဝင္မႈ ၂ဝ ရာခိုင္ႏႈန္းထက္ ေလ်ာ့နည္း ပါက ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို ျဖစ္ေစသည္ဟု ေယဘုယ်အားျဖင့္ သတ္မွတ္ေျပာ ဆိုၾကသည္။ ေလထု ညစ္ညမ္းမႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ W.H.O က ၂ဝဝ၅ ခုႏွစ္တြင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ရာ ''ေလထုအတြင္း မလိုလားအပ္ ေသာ ဓာတုပစၥည္းမ်ားႏွင့္ အျခားအရာမ်ား ပါဝင္ေနမႈေၾကာင့္ ေလအရည္အေသြး က်ဆင္းေနျခင္းကို ေလထုညစ္ညမ္းမႈဟု သတ္မွတ္ပါသည္။
.
ေလထုညစ္ညမ္းမႈေၾကာင့္ လူတို႔၏အ ဆုတ္၊ ႏွလံုး၊ မ်က္စိ၊ အေရျပား၊ ဦးေႏွာက္၊ ေသြးဆဲလ္မ်ား၊ ကိုယ္ခံစြမ္းအား၊ မ်ိဳးပြားအဂၤါ မ်ားကို ထိခိုက္ေစျခင္း၊ ေသြးျဖဴဥပမာဏကို ေျပာင္းလဲေစျခင္း၊ ကေလးသူငယ္မ်ား ဦး ေႏွာက္ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ ထိခိုက္ေစျခင္း၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိ ခင္မ်ားက ေပါင္ခ်ိန္မျပည့္ေသာ ကေလးမ်ားေမြး ဖြားျခင္း၊ တိရစၧာန္မ်ားတြင္ ေသြးဖိအားတက္ေစ ျခင္း၊ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ေအာက္ဆိုဒ္ေၾကာင့္ ႏွလံုး ေသြးဝင္ခန္းမ်ား ထူေစျခင္းတို႔ကိုျဖစ္ေစေၾကာင္း သိရပါသည္။ ဤေနရာတြင္ ကမၻာ႔ေလထုညစ္ ညမ္းမႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ W.H.O ကမၻာ႔အဖြဲ႕အ စည္းႀကီး၏ ေလ့လာေတြ႕ရွိခ်က္ကို ေဖာ္ျပရ ေသာ္ ၁၉၁၈ ခုႏွစ္ ေမလတြင္ PM 2.5  ပါဝင္မႈ အမ်ားဆံုးရွိသည့္  ၿမိဳ႕ႀကီး ၂ဝ စာရင္းတြင္ အိႏၵိယႏိုင္ငံသည္ ၁၄ ၿမိဳ႕ထိ ပါဝင္လာသည္။ အိႏၵိယႏိုင္ငံတြင္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ အေရး ကို တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူမ်ားမွာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ ထက္ နည္းေနေသးေၾကာင္း ျမန္မာ့အိမ္နီးခ်င္း ႏိုင္ငံႀကီး၂ ခုအေၾကာင္း တင္ျပျခင္းျဖစ္သည္။  အိႏၵိယႏိုင္ငံအေနျဖင့္ ၿပီးခဲ့သည့္ ၁ဝ စုႏွစ္ တစ္စု ေက်ာ္က အလ်င္အျမန္ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ အ႐ွိန္ ကို ထိန္းထားႏိုင္ရန္ စြမ္းအင္ႏွင့္ စက္မႈလုပ္ ငန္းမ်ားကို အလြန္အကြၽံ ခြင့္ျပဳေပးခဲ့သည့္ အက်ိဳးဆက္ျဖစ္သည္။ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္မ်ားက တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသည္ ကမၻာ႔ေလထု အညစ္ညမ္းဆံုး စာရင္းတြင္ ထိပ္ဆံုးမွရပ္တည္ခဲ့ေသာ္လည္း ယခုအခါ အိႏၵိယႏိုင္ငံက ေက်ာ္တက္သြားၿပီဟု သိရသည္။
.
ကမၻာ႔ေလထုထဲတြင္ ေလထုညစ္ညမ္းမႈျဖစ္ ေစသည့္ အရာမ်ားမွာ အမ်ိဳးအမည္ေပါင္း ၁ဝဝ ခန္႔ရွိပါသည္။ ၿမိဳ႕ျပင္ေလထုထဲတြင္ အမ်ားဆံုး ေတြ႕ရသည့္ ေဘးအႏၲရာယ္ျဖစ္ေစေသာ ဓာတ္ ေငြ႕မ်ားမွာ ေအာ္ဂဲနစ္ကြန္ေပါင္းမ်ား၊ ဆာလဖာ ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္မ်ား၊ ကာဗြန္မိုေနာက္ဆိုဒ္မ်ား၊ အိုဇုံးႏွင့္ အမႈန္အမႊားမ်ား စသည္တို႔ျဖစ္သည္။ ပညာရွင္မ်ားက ယခုအခါ ''အိမ္တြင္းေလထုညစ္ ညမ္းမႈ'' ကိုလည္း အေလးေပးေဖာ္ျပေနၾကပါ သည္။ လူသားတို႔က ခ်က္ျပဳတ္စားေသာက္ရန္ ႏွင့္ အပူဓာတ္ႏွင့္ အလင္းေရာင္ရရွိရန္ ထင္းကဲ့ သို႔ေသာ ေလာင္စာမ်ားကို ေနအိမ္အတြင္း၌ပင္ မီး႐ိႈ႕ေနရသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံကဲ့သို႔ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံ တြင္ ယင္းသို႔အျပဳအမႈကို တားဆီးပိတ္ပင္ျခင္း သည္ မျဖစ္ႏိုင္ေသာ အဓိပၸာယ္မရွိေသာလုပ္ရပ္ ျဖစ္သည္။ ထိုအေနအထားကိုျပဳျပင္ႏိုင္ရန္ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားကို ေစ်းသက္သက္ျဖင့္ အ လြယ္တကူရရွိေရးသာ ျဖစ္ႏိုင္ေပဦးမည္။ လူအ ခ်ိဳ႕အမွတ္တမဲ့ လုပ္ေဆာင္ေနၾကသည့္ အျပဳအမူမ်ားကို ေျပာင္းလဲရန္ တိုက္တြန္းသင့္သည္။
.
ဥပမာ ျခင္ေဆးေခြ၊ အေမႊးတိုင္စေသာ အရာမ်ားကို ေနအိမ္အတြင္းတြင္ ထြန္းၫႇိျခင္း၊ ေဆးလိပ္ႏွင့္၊ ေဆးျပင္းလိပ္မ်ားေသာက္ျခင္းတို႔ ေၾကာင့္ ႏွစ္စဥ္လူေပါင္း သန္းႏွင့္ခ်ီၿပီး ေသဆံုး ေနရသည္ဟုဆိုသည္။ ဤအဆိုမွန္သည္ျဖစ္ေစ မွားသည္ျဖစ္ေစ ေလာေလာဆယ္တြင္ အတူေန သူမ်ားအတြက္ အလြန္စိတ္ အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ ရသည္။ သိပၸံပညာရွင္မ်ားက ကားေဟာင္းမ်ား ေနရာတြင္ ကားအသစ္မ်ားျဖင့္ အစားထိုးျခင္းျဖင့္ ၿမိဳ႕လယ္ေကာင္ လူထု၏ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ေအာက္ ဆိုဒ္ ပမာဏေလ်ာ့နည္းသြားမည္ဟု ယူဆခဲ့ၾက သည္။ သို႔ေသာ္ ထိုယူဆမႈမွာ ကားကုမၸဏီမ်ား ၏ ထုတ္ျပန္သည့္ အခ်က္အလက္မ်ားေပၚတြင္ မူတည္ကာ တြက္ခ်က္ခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ေနာက္ပိုင္းကာလတြင္ ျပန္လည္တိုင္းတာတြက္ ခ်က္မႈမ်ားအရ လံုးဝက်ဆင္းျခင္းမရွိသည္ကို ေတြ႕ရသည္။
.
ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ေအာက္ဆိုဒ္သည္ ဒီဇယ္အင္ဂ်င္က ထုတ္လႊတ္သည့္ တစ္ခုတည္းေသာ အႏၱရာယ္ေပးႏိုင္ေသာ ဓာတုပစၥည္းမဟုတ္ေသး ပါ။ ကာဗြန္မႈန္ေလးမ်ားကို ဆာလဖိုက္ႏွင့္ သတၱဳမႈန္မ်ား ဝန္းရံထားသည့္ PM ဟုေခၚေသာ အမႈန္ေလးမ်ားကိုလည္း မႈတ္ထုတ္ေလ့ရွိပါ သည္။ PM အမႈန္႔ေလးမ်ားကို အခ်ိန္တိုမွ်ထိ ေတြ႕မိျခင္းက မ်က္စိ၊ လည္ေခ်ာင္း၊ ႏွာေခါင္း ႏွင့္ အဆုတ္တို႔အား ယားယံေစျခင္းကို ျဖစ္ေစ ႏိုင္သလို ရင္က်ပ္ေရာဂါရွိသူမ်ား ေရာဂါျပန္ထ ေစတတ္သည္။ သို႔ေသာ္ ေဆးပညာရွင္မ်ား၏ အဆိုအရ ¤င္းအမႈန္မ်ားႏွင့္ ကာလၾကာရွည္စြာ ထိေတြ႕ျခင္းက လူသားတို႔အား ဓာတ္မတည့္ သည့္ တံု႔ျပန္မႈမ်ား ပိုျဖစ္ေစၿပီး အသက္႐ွဴလမ္း ေၾကာင္း ေရာင္ရမ္းမႈမ်ားကို ပိုျဖစ္ပြားေစႏိုင္ သည္။ ေလ့လာမႈမ်ားအရ PM မ်ားသည္ အ သက္အရြယ္ႀကီးသူမ်ားႏွင့္ ႏွလံုးေရာဂါရွိသူမ်ား အတြက္ပိုၿပီး အႏၲရာယ္မ်ားေစသည္။ ခ်က္ျခင္း ျဖစ္ေစသလားဆိုတာ အတိအက်မဆိုႏိုင္ေသာ္ လည္း PM မ်ားေၾကာင့္ ႏွလံုးခုန္မမွန္ျခင္းကို ေတြ႕ရွိထားသည္။ ေလထုညစ္ညမ္းျခင္းေၾကာင့္ ထိခိုက္ခံစားရႏိုင္သူမ်ားထဲတြင္ မေမြးဖြားေသး သည့္ သေႏၶသားေလးမ်ားလည္း ပါဝင္လာသည္ ေလထုညစ္ညမ္းျခင္းေၾကာင့္ ေသဆံုးသည့္အ ေရအတြက္သည္ လမ္းမ်ားေပၚတြင္ အေၾကာင္း ေၾကာင္းေၾကာင့္ ေသဆံုးသည့္အေရအတြက္ ထက္ ၂၅ ဆ ပိုမ်ားေနပါသည္။ ထိုအခ်က္ကို W.H.O အဖြဲ႕ကလည္း လက္ခံထားသည္။ လြန္ ခဲ့ေသာႏွစ္က ပညာရွင္မ်ား၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ ေလထု ညစ္ညမ္းျခင္းေၾကာင့္ က်န္းမာေရး ျပႆနာမ်ား ျဖစ္ပြားမႈမွာ တျဖည္းျဖည္း တိုး တက္မ်ားျပားလာေနေၾကာင္း ျမန္ဆန္ထိေရာက္ ေသာ စုေပါင္းတိုက္ဖ်က္မႈမ်ား လိုအပ္ေနၿပီျဖစ္ ေၾကာင္း ပါရွိပါသည္။
.
ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားတြင္ ဒီဇယ္ကားႏွင့္ ပတ္သက္ ၿပီး ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ား ထုတ္ျပန္ျခင္းျဖစ္သည္။ တိ္က်ေသာ နယ္နိမိတ္ သတ္မွတ္လို႔မရႏိုင္သည့္ ေလထုျဖစ္၍ မျဖစ္ႏိုင္ဟုသာ ဆိုရေပမည္။ ထို႔ အျပင္ ဤသို႔ေသာ ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားေၾကာင့္ မေမွ်ာ္မွန္းႏိုင္ေသာ အက်ိဳးဆက္မ်ား ျဖစ္ေပၚ လာႏိုင္သည္။ ၿမိဳ႕လယ္ေကာင္ကို ရွင္းထုတ္ လိုက္သည့္ ကားမ်ားသည္ ဆင္းရဲေသာ လူအ မ်ားစုေနထိုင္ရာ ၿမိဳ႕ျပင္ဘက္သို႔ ဤျပႆနာ မ်ားက ေရႊ႕ေျပာင္းျဖစ္ေပၚလာႏိုင္ျခင္းသာ ျဖစ္ ၿပီး ျပႆနာေျပလည္သြားျခင္း မဟုတ္ဟု တာ ဝန္ရွိသူမ်ားသတိမူသင့္သည္။ အျခားေသာ ဒီဇယ္အင္ဂ်င္သံုး စက္မ်ားစြာရွိေနေသးသည္။ အိမ္သံုးဆိုင္သံုး မီးစက္ကေလးမ်ားမွသည္လုပ္ ငန္းသံုး စက္ကိရိယာမ်ားစြာရွိေနသည္။     
.
သစ္ပင္မ်ားကို ျပန္လည္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းျဖစ္ သည္ဟု ဆိုၾကေသာ္လည္း သစ္ပင္မ်ားသည္ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ေအာက္ဆိုဒ္မ်ားကို ရွင္းလင္းဖယ္ ရွားေပးသလို သူတို႔အနီးအနားရွိသည့္ PM ပမာဏ ၂၄ ရာခိုင္ႏႈန္းကို စုပ္ယူႏိုင္စြမ္းရွိပါသည္။ သို႔ေသာ္ သစ္ပင္မ်ားသည္ အေငြ႕ပ်ံလြယ္ေသာ ေအာ္ဂဲနစ္ကြန္ေပါင္း မ်ားအျဖစ္ ေလထုညစ္ ညမ္းေစေသာ အရာမ်ားကို ထုတ္လႊတ္ေစႏိုင္ သည္ကို ေတြ႕ရသည္။ ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို ေျပေလွ်ာ့ေစႏိုင္သည့္ ေလတိုက္ႏႈန္းကို သစ္ပင္ မ်ားက ေႏွးေကြးေစႏိုင္သည္ဟု NICE သတင္း တစ္ပုဒ္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။ သစ္ပင္ေတြက ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို ေလွ်ာ့ခ်ေပးႏိုင္သည္ဆို ျခင္းသည္ အၿမဲတမ္းမမွန္ပါ။ သစ္ပင္မ်ိဳးစိတ္၊ သစ္ပင္အုပ္ထူထပ္မႈ၊ အခ်ိန္၊ ေလတိုက္ခတ္ သည့္အရပ္မ်က္ႏွာ စသည့္အခ်က္အလက္မ်ား အေပၚမူတည္ေနပါသည္။
.
ေလထုညစ္ညမ္းမႈ နည္းေလေလ တနည္း အားျဖင့္ ေလထုအရည္အေသြး ေကာင္းေလ ေလ လူသားတို႔ အသက္ရွင္ ရပ္တည္မႈတို႔က ပို ခိုင္မာေလေလ ျဖစ္သည္။ ထို႔အတူ ေလထုညစ္ ညမ္းမႈႏွင့္ ရာသီဥတုေဖာက္ျပန္မႈမ်ားက သဘာ ဝအရ အခ်င္းခ်င္း ခ်ိတ္ဆက္ျဖစ္ေပၚလ်က္ရွိ သည္။ ေလထုညစ္ညမ္းမႈျပႆနာမ်ားအေပၚ အေရးယူေဆာင္ရြက္ႏိုင္မႈမ်ားကို ဂ႐ုတစိုက္ လက္တြဲညီညီ ေဆာင္ရြက္ၾကမည္ ဆိုပါက သက္ရွိမ်ားႏွင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္အတြက္ အက်ိဳးျဖစ္ထြန္းေစပါမည္ဟု ''သန္႔စင္ေသာ ေလ႐ွဴ႐ိုက္ဖို႔၊ ေလထုညစ္ညမ္းမႈ တိုက္ဖ်က္စို႔'' ကို ထပ္ဆင့္တင္ျပလိုက္သည္။
.
============================================================
အသက်ရှူ ကြပ်နေသည်
.
ကျော်ကျော်လင်း
.
ထိုင်းနိုင်ငံမှာ ကျင်းပခဲ့သော ၃၄ ကြိမ် မြောက် အာဆီယံ ညီလာခံအတွင်း ဒေသတွင်း နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များက ဘန်ကောက်ကြေညာ စာတမ်းတစ်ရပ်ကို သဘောတူခဲ့ကြသည်။ ထို သဘောတူညီချက်အရ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာများ အတွင်းက စွန့်ပစ်ထားသည့် အမှိုက်သရိုက်များ ကို ရှင်းလင်းဖယ်ရှားသွားရန်ဖြစ်သည်။
.
ယခုအပတ်စနေနေ့က ကျင်းပခဲ့သည့် ညီ လာခံအတွင်း အာဆီယံခေါင်းဆောင်များက ထိုသို့သဘောတူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဘန်ကောက် ကြေညာစာတမ်းအရ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း ၌ အမှိုက်များစွန့်ပစ်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ကမ်းခြေပင်လယ်ပြင်၌ အားပေးလုပ်ဆောင်ရန် နှင့် ဒေသတွင်းနှင့်် သက်ဆိုင်ရာနိိုင်ငံများတွင် စည်းမျဉ်း စည်းကမ်းများ အားကောင်းလာအောင် လုပ်ဖို့နှင့် ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုများကို တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်ကြရန် အာဆီယံခေါင်းဆောင်များက သဘောတူညီခဲ့ပါ သည်။
.
ထို့အပြင် အာဆီယံ၏ ပင်လယ်တွင်း စွန့် ပစ်အမှိုက်များကို ဖယ်ရှားရေး မူဘောင်နှင့်ပတ် သက်ပြီး ဒေသတွင်းခေါင်းဆောင်များက ကြို ဆိုခဲ့ကြပြီး၊ အာဆီယံနိုင်ငံများအနေဖြင့် ဤမူ ဘောင်ကို အချိန်မီ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင် ရွက်ကြရန် တိုက်တွန်းလိုက်ပါသည်။ စနေနေ့က ထုတ်ပြန်လိုက်သည့် ထိုမူဘောင်အရ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများအနေဖြင့် ထိုကိစ္စကိုအမြန်ဆုံး လုပ် ဆောင်ရန် လိုအပ်သည်ဆိုလည်း ပင်လယ်အ တွင်းမှ အမှိုက်များကို ဖယ်ရှားသည့်နေရာတွင် သိသာသော တိုးတက်မှုများ ရှိခဲ့သည်ကို အသိ အမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။
.
၃၄ ကြိမ်မြောက် အာဆီယံထိပ်သီးဆွေးနွေး ပွဲကို ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့တွင် ဇွန်လအ တွင်း ၂ ရက် တိုင်တိုင် ကျင်းပခဲ့သည်။ မြန်မာ နိုင်ငံကိုယ်စား ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် အ ခြားသော တာဝန်ရှိသူများက တက်ရောက်ခဲ့ကြ သည်ဟု နိုင်ငံတကာသတင်းများတွင် တွေ့မြင်ရ သည်။ ထိုထက်ပို၍ အရေးတယူလုပ်ဆောင်သင့် သည်မှာ လေထုညစ်ညမ်းခြင်းဖြစ်သည်။ အရင် ကာလများက လေထုညစ်ညမ်းမှုဟုဆိုလိုက်လျှင် စက်ရုံမီးခိုးခေါင်းတိုင်များက ထွက်လာသည့် မီး ခိုးမည်းမည်းကြီးတွေကြောင့် ဖြစ်ရသော အန္တရာယ်ဟု ယူဆခဲ့သည်။ ထိုမီးခိုးမည်းမည်း မီးခိုး လုံးများကို ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်အလွန်များတွင် မမြင်ရတော့ပါ။ မမြင်နိုင်သည့် လေထုညစ်ညမ်းခြင်းများသာ လွှမ်းမိုးနေရာယူထားပါသည်။ အထူးသဖြင့် အေးမြသောကာလများတွင် ပိုဆိုးသည်။
.
ကမ္ဘာပေါ်တွင် နှစ်စဉ် လူသား ၇ သန်းခန့် လေထုညစ်ညမ်းမှုကြောင့် အသက်ဆုံးရှုံးရသည် ဟု CNN သတင်းတစ်ပုဒ်မှဆိုသည်။ လေထု ညစ်ညမ်းမှုကို လူသားများ သတိမထားမိဘဲ မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်ခြင်းကြောင့် လူကိုဒုက္ခမပေး နိုင်ဟု ထင်မြင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ထိုမမြင်နိုင် သည့် အန္တရာယ်များကပင် နှစ်စဉ်သန်းနှင့် ချီ သော လူသားတို့၏ အသက်ကို နုတ်ယူသွား ကြသည်။ လေထုညစ်ညမ်းမှုကို တင်စားပြောဆို သည့် စကားတစ်ရပ်မှာ ''ကမ္ဘာပေါ်၌ နှစ်စဉ်လူ ပေါင်း သန်းနဲ့ချီ ပယောဂတစ်ခုကြောင့် သေ ဆုံး နေကြရသည်။ ရောဂါကြီးကြောင့် သော် လည်းကောင်း၊ စစ်ပွဲကြီး တစ်ခုကြောင့် သော် လည်းကောင်း မဟုတ်ပေ၊ လူသားတို့ ကိုယ် တိုင် ဖန်တီးပြီး ကိုယ်တိုင်သတိမထားမိသည့် လေထုညစ်ညမ်းမှုကြောင့် ဖြစ်သည်'' ဟု ဆိုပါသည်။
.
လေထုညစ်ညမ်းမှုကို လေထဲတွင်ပါဝင်သော PM အမှုန့်ပမာဏနှင့် တိုင်းတာပါသည်။  PM ဆိုသည်မှာ လေထုအတွင်းအမှုန်ပါဝင်မှု (Particulate Matter) ကိုခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ PM 2.5 ဟူသည် တစ်မီ တာကို အပုံတစ်သန်း ပုံလိုက်ပါက ၂ ဒသမ ၅ ပုံနှင့် ညီမျှသော အရွယ်အစားရှိသည့် အမှုန်ငယ်လေး ဖြစ်ပါသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်လေထုအတွင်း အောက်စီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ပါဝင်မှု ၂ဝ ရာခိုင်နှုန်းထက် လျော့နည်း ပါက လေထုညစ်ညမ်းမှုကို ဖြစ်စေသည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် သတ်မှတ်ပြော ဆိုကြသည်။ လေထု ညစ်ညမ်းမှုနှင့် ပတ်သက်၍ W.H.O က ၂ဝဝ၅ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ ''လေထုအတွင်း မလိုလားအပ် သော ဓာတုပစ္စည်းများနှင့် အခြားအရာများ ပါဝင်နေမှုကြောင့် လေအရည်အသွေး ကျဆင်းနေခြင်းကို လေထုညစ်ညမ်းမှုဟု သတ်မှတ်ပါသည်။
.
လေထုညစ်ညမ်းမှုကြောင့် လူတို့၏အ ဆုတ်၊ နှလုံး၊ မျက်စိ၊ အရေပြား၊ ဦးနှောက်၊ သွေးဆဲလ်များ၊ ကိုယ်ခံစွမ်းအား၊ မျိုးပွားအင်္ဂါ များကို ထိခိုက်စေခြင်း၊ သွေးဖြူဥပမာဏကို ပြောင်းလဲစေခြင်း၊ ကလေးသူငယ်များ ဦး နှောက်ဖွံ့ဖြိုးမှု ထိခိုက်စေခြင်း၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိ ခင်များက ပေါင်ချိန်မပြည့်သော ကလေးများမွေး ဖွားခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်များတွင် သွေးဖိအားတက်စေ ခြင်း၊ နိုက်ထရိုဂျင်အောက်ဆိုဒ်ကြောင့် နှလုံး သွေးဝင်ခန်းများ ထူစေခြင်းတို့ကိုဖြစ်စေကြောင်း သိရပါသည်။ ဤနေရာတွင် ကမ္ဘာ့လေထုညစ် ညမ်းမှုနှင့် ပတ်သက်၍ W.H.O ကမ္ဘာ့အဖွဲ့အ စည်းကြီး၏ လေ့လာတွေ့ရှိချက်ကို ဖော်ပြရ သော် ၁၉၁၈ ခုနှစ် မေလတွင် PM 2.5  ပါဝင်မှု အများဆုံးရှိသည့်  မြို့ကြီး ၂ဝ စာရင်းတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ၁၄ မြို့ထိ ပါဝင်လာသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အရေး ကို တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများမှာ တရုတ်နိုင်ငံ ထက် နည်းနေသေးကြောင်း မြန်မာ့အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံကြီး၂ ခုအကြောင်း တင်ပြခြင်းဖြစ်သည်။  အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေဖြင့် ပြီးခဲ့သည့် ၁ဝ စုနှစ် တစ်စု ကျော်က အလျင်အမြန် ဖွံ့ဖြိုးမှု အရှိန် ကို ထိန်းထားနိုင်ရန် စွမ်းအင်နှင့် စက်မှုလုပ် ငန်းများကို အလွန်အကျွံ ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည့် အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သောနှစ်များက တရုတ်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့လေထု အညစ်ညမ်းဆုံး စာရင်းတွင် ထိပ်ဆုံးမှရပ်တည်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ အိန္ဒိယနိုင်ငံက ကျော်တက်သွားပြီဟု သိရသည်။
.
ကမ္ဘာ့လေထုထဲတွင် လေထုညစ်ညမ်းမှုဖြစ် စေသည့် အရာများမှာ အမျိုးအမည်ပေါင်း ၁ဝဝ ခန့်ရှိပါသည်။ မြို့ပြင်လေထုထဲတွင် အများဆုံး တွေ့ရသည့် ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်စေသော ဓာတ် ငွေ့များမှာ အော်ဂဲနစ်ကွန်ပေါင်းများ၊ ဆာလဖာ ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်များ၊ ကာဗွန်မိုနောက်ဆိုဒ်များ၊ အိုဇုံးနှင့် အမှုန်အမွှားများ စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ပညာရှင်များက ယခုအခါ ''အိမ်တွင်းလေထုညစ် ညမ်းမှု'' ကိုလည်း အလေးပေးဖော်ပြနေကြပါ သည်။ လူသားတို့က ချက်ပြုတ်စားသောက်ရန် နှင့် အပူဓာတ်နှင့် အလင်းရောင်ရရှိရန် ထင်းကဲ့ သို့သော လောင်စာများကို နေအိမ်အတွင်း၌ပင် မီးရှို့နေရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံ တွင် ယင်းသို့အပြုအမှုကို တားဆီးပိတ်ပင်ခြင်း သည် မဖြစ်နိုင်သော အဓိပ္ပာယ်မရှိသောလုပ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ထိုအနေအထားကိုပြုပြင်နိုင်ရန် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို စျေးသက်သက်ဖြင့် အ လွယ်တကူရရှိရေးသာ ဖြစ်နိုင်ပေဦးမည်။ လူအ ချို့အမှတ်တမဲ့ လုပ်ဆောင်နေကြသည့် အပြုအမူများကို ပြောင်းလဲရန် တိုက်တွန်းသင့်သည်။
.
ဥပမာ ခြင်ဆေးခွေ၊ အမွှေးတိုင်စသော အရာများကို နေအိမ်အတွင်းတွင် ထွန်းညှိခြင်း၊ ဆေးလိပ်နှင့်၊ ဆေးပြင်းလိပ်များသောက်ခြင်းတို့ ကြောင့် နှစ်စဉ်လူပေါင်း သန်းနှင့်ချီပြီး သေဆုံး နေရသည်ဟုဆိုသည်။ ဤအဆိုမှန်သည်ဖြစ်စေ မှားသည်ဖြစ်စေ လောလောဆယ်တွင် အတူနေ သူများအတွက် အလွန်စိတ် အနှောင့်အယှက်ဖြစ် ရသည်။ သိပ္ပံပညာရှင်များက ကားဟောင်းများ နေရာတွင် ကားအသစ်များဖြင့် အစားထိုးခြင်းဖြင့် မြို့လယ်ကောင် လူထု၏ နိုက်ထရိုဂျင်အောက် ဆိုဒ် ပမာဏလျော့နည်းသွားမည်ဟု ယူဆခဲ့ကြ သည်။ သို့သော် ထိုယူဆမှုမှာ ကားကုမ္ပဏီများ ၏ ထုတ်ပြန်သည့် အချက်အလက်များပေါ်တွင် မူတည်ကာ တွက်ချက်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းကာလတွင် ပြန်လည်တိုင်းတာတွက် ချက်မှုများအရ လုံးဝကျဆင်းခြင်းမရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
.
နိုက်ထရိုဂျင်အောက်ဆိုဒ်သည် ဒီဇယ်အင်ဂျင်က ထုတ်လွှတ်သည့် တစ်ခုတည်းသော အန္တရာယ်ပေးနိုင်သော ဓာတုပစ္စည်းမဟုတ်သေး ပါ။ ကာဗွန်မှုန်လေးများကို ဆာလဖိုက်နှင့် သတ္တုမှုန်များ ဝန်းရံထားသည့် PM ဟုခေါ်သော အမှုန်လေးများကိုလည်း မှုတ်ထုတ်လေ့ရှိပါ သည်။ PM အမှုန့်လေးများကို အချိန်တိုမျှထိ တွေ့မိခြင်းက မျက်စိ၊ လည်ချောင်း၊ နှာခေါင်း နှင့် အဆုတ်တို့အား ယားယံစေခြင်းကို ဖြစ်စေ နိုင်သလို ရင်ကျပ်ရောဂါရှိသူများ ရောဂါပြန်ထ စေတတ်သည်။ သို့သော် ဆေးပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ ¤င်းအမှုန်များနှင့် ကာလကြာရှည်စွာ ထိတွေ့ခြင်းက လူသားတို့အား ဓာတ်မတည့် သည့် တုံ့ပြန်မှုများ ပိုဖြစ်စေပြီး အသက်ရှူလမ်း ကြောင်း ရောင်ရမ်းမှုများကို ပိုဖြစ်ပွားစေနိုင် သည်။ လေ့လာမှုများအရ PM များသည် အ သက်အရွယ်ကြီးသူများနှင့် နှလုံးရောဂါရှိသူများ အတွက်ပိုပြီး အန္တရာယ်များစေသည်။ ချက်ခြင်း ဖြစ်စေသလားဆိုတာ အတိအကျမဆိုနိုင်သော် လည်း PM များကြောင့် နှလုံးခုန်မမှန်ခြင်းကို တွေ့ရှိထားသည်။ လေထုညစ်ညမ်းခြင်းကြောင့် ထိခိုက်ခံစားရနိုင်သူများထဲတွင် မမွေးဖွားသေး သည့် သန္ဓေသားလေးများလည်း ပါဝင်လာသည် လေထုညစ်ညမ်းခြင်းကြောင့် သေဆုံးသည့်အ ရေအတွက်သည် လမ်းများပေါ်တွင် အကြောင်း ကြောင်းကြောင့် သေဆုံးသည့်အရေအတွက် ထက် ၂၅ ဆ ပိုများနေပါသည်။ ထိုအချက်ကို W.H.O အဖွဲ့ကလည်း လက်ခံထားသည်။ လွန် ခဲ့သောနှစ်က ပညာရှင်များ၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် လေထု ညစ်ညမ်းခြင်းကြောင့် ကျန်းမာရေး ပြဿနာများ ဖြစ်ပွားမှုမှာ တဖြည်းဖြည်း တိုး တက်များပြားလာနေကြောင်း မြန်ဆန်ထိရောက် သော စုပေါင်းတိုက်ဖျက်မှုများ လိုအပ်နေပြီဖြစ် ကြောင်း ပါရှိပါသည်။
.
မြို့ကြီးများတွင် ဒီဇယ်ကားနှင့် ပတ်သက် ပြီး ကန့်သတ်ချက်များ ထုတ်ပြန်ခြင်းဖြစ်သည်။ တိ်ကျသော နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်လို့မရနိုင်သည့် လေထုဖြစ်၍ မဖြစ်နိုင်ဟုသာ ဆိုရပေမည်။ ထို့ အပြင် ဤသို့သော ဆောင်ရွက်မှုများကြောင့် မမျှော်မှန်းနိုင်သော အကျိုးဆက်များ ဖြစ်ပေါ် လာနိုင်သည်။ မြို့လယ်ကောင်ကို ရှင်းထုတ် လိုက်သည့် ကားများသည် ဆင်းရဲသော လူအ များစုနေထိုင်ရာ မြို့ပြင်ဘက်သို့ ဤပြဿနာ များက ရွှေ့ပြောင်းဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ခြင်းသာ ဖြစ် ပြီး ပြဿနာပြေလည်သွားခြင်း မဟုတ်ဟု တာ ဝန်ရှိသူများသတိမူသင့်သည်။ အခြားသော ဒီဇယ်အင်ဂျင်သုံး စက်များစွာရှိနေသေးသည်။ အိမ်သုံးဆိုင်သုံး မီးစက်ကလေးများမှသည်လုပ် ငန်းသုံး စက်ကိရိယာများစွာရှိနေသည်။     
.
သစ်ပင်များကို ပြန်လည်စိုက်ပျိုးခြင်းဖြစ် သည်ဟု ဆိုကြသော်လည်း သစ်ပင်များသည် နိုက်ထရိုဂျင်အောက်ဆိုဒ်များကို ရှင်းလင်းဖယ် ရှားပေးသလို သူတို့အနီးအနားရှိသည့် PM ပမာဏ ၂၄ ရာခိုင်နှုန်းကို စုပ်ယူနိုင်စွမ်းရှိပါသည်။ သို့သော် သစ်ပင်များသည် အငွေ့ပျံလွယ်သော အော်ဂဲနစ်ကွန်ပေါင်း များအဖြစ် လေထုညစ် ညမ်းစေသော အရာများကို ထုတ်လွှတ်စေနိုင် သည်ကို တွေ့ရသည်။ လေထုညစ်ညမ်းမှုကို ပြေလျှော့စေနိုင်သည့် လေတိုက်နှုန်းကို သစ်ပင် များက နှေးကွေးစေနိုင်သည်ဟု NICE သတင်း တစ်ပုဒ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ သစ်ပင်တွေက လေထုညစ်ညမ်းမှုကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်ဆို ခြင်းသည် အမြဲတမ်းမမှန်ပါ။ သစ်ပင်မျိုးစိတ်၊ သစ်ပင်အုပ်ထူထပ်မှု၊ အချိန်၊ လေတိုက်ခတ် သည့်အရပ်မျက်နှာ စသည့်အချက်အလက်များ အပေါ်မူတည်နေပါသည်။
.
လေထုညစ်ညမ်းမှု နည်းလေလေ တနည်း အားဖြင့် လေထုအရည်အသွေး ကောင်းလေ လေ လူသားတို့ အသက်ရှင် ရပ်တည်မှုတို့က ပို ခိုင်မာလေလေ ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ လေထုညစ် ညမ်းမှုနှင့် ရာသီဥတုဖောက်ပြန်မှုများက သဘာ ဝအရ အချင်းချင်း ချိတ်ဆက်ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိ သည်။ လေထုညစ်ညမ်းမှုပြဿနာများအပေါ် အရေးယူဆောင်ရွက်နိုင်မှုများကို ဂရုတစိုက် လက်တွဲညီညီ ဆောင်ရွက်ကြမည် ဆိုပါက သက်ရှိများနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အတွက် အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေပါမည်ဟု ''သန့်စင်သော လေရှူရိုက်ဖို့၊ လေထုညစ်ညမ်းမှု တိုက်ဖျက်စို့'' ကို ထပ်ဆင့်တင်ပြလိုက်သည်။

No comments:

Post a Comment

Journal Download

Photo of three cats